Skip to content

Cài đặt phần mềm trên Ubuntu

by on 5 Tháng Năm, 2007

Ubuntu LogoPhần mềm cho Linux nói chung và Ubuntu nói riêng thì nhiều vô kể, nhưng vì là một môi trường “tương đối mới” nên có thể nhiều bạn vừa chuyển từ Windows sang chưa thể tìm và cài đặt được đúng thứ mình cần trên Linux. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách để cài đặt được phần mềm mới cho Ubuntu dựa vào những công cụ sẵn có:

  • Add/Remove… (cái này đơn giản nhất, giống Add/Remove trong Control Panel của Windows)
  • apt (chạy từ cửa sổ dòng lệnh, khá tiện dụng nếu đã dùng quen)
  • synaptic (cái này gần như trình Add/Remove nhưng rất mạnh)
  • Cài đặt trực tiếp từ gói phần mềm, hoặc biên dịch từ mã nguồn

1. Phần mềm trên Linux được phân phối thế nào?

Trên Windows phần mềm thường được phân phối ra dưới dạng file cài đặt .msi hoặc .exe thì trên Linux cũng gần tương tự như vậy, có điều trên Linux có nhiều hình thức hơn thôi. Phần mềm cho Linux thường có ở những nơi sau:

  • Trong bộ đĩa cài đặt (thường với những bản phân phối lớn như Redhat, openSuse, Mandriva… mà bộ đĩa cài lên tới 5 hay 6 đĩa CD)
  • Trên trang web của nhà sản xuất (người dùng thường phải tự down về và thường có sẵn hướng dẫn cài đặt cho từng hệ thống)
  • Trên các repository (gọi tắt: repo) là các nơi chứa phần mềm tập trung trên mạng dành riêng cho một hệ thống nào đó. Ubuntu và Debian sử dụng repo nhiều nhất, kế đến là Fedora và openSuse. Mọi phần mềm đều được chứa tại repo và khi nào người dùng cần thì phần mềm sẽ được tải về từ repo rồi cài đặt lên máy. Rất tiện lợi trong việc cập nhật phần mềm.

Các gói phần mềm có thể được lưu ở dạng file chạy được (như file setup.exe thường thấy trên Windows, chúng thường là trình cài đặt riêng của nhà sản xuất) hoặc ở định dạng phân phối dành riêng mà phổ biến nhất là .RPM và .DEB (các gói phần mềm này có thể cài đặt dễ dàng và gần như đã thành chuẩn chung cho việc phân phối phần mềm). Phần mềm cũng có thể được phân phối dưới dạng mã nguồn (nhất là phần mềm nguồn mở), người dùng phải tự biên dịch trên máy rồi cài đặt (thường chỉ áp dụng với những phiên bản mới nhất của phần mềm nhỏ, mất ít thời gian biên dịch, hoặc khi chưa có bản deb hay rpm tương ứng).

2. RPM? DEB?

RPM (Redhat package manager) và DEB (Debian software package) là hai định dạng file chuyên dùng cho phân phối phần mềm. Chúng giống như định dạng file nén mà trong đó chứa tất cả nhưng file chạy và cấu hình của phần mềm, thông tin về phần mềm, nhà sản xuất, những yêu cầu về hệ thống… Hệ điều hành Linux sẽ có một phần mềm chuyên dùng để cài đặt các gói phần mềm dạng này (giải nén, chuyển các file của phần mềm vào đúng chỗ, cấu hình cho phần mềm…) và nói chung thì phân phối phần mềm kiểu này rất dễ cài đặt.

RPM thường được dùng trong các hệ thống tương tự Redhat như Fedora, openSuse,… còn DEB lại được dùng trên các hệ thống của Debian gồm Debian, các họ nhà Ubuntu… Khó có thể nói cái nào tốt hơn cái nào, chỉ biết là cả hai đều rất đơn giản và dễ dùng.

Mỗi file RPM hoặc DEB chỉ chứa một phần mềm hoặc một phần nào đó của phần mềm. Vì vậy thường khi cài một phần mềm phải cài đặt kèm theo 1, 2 hay thậm chí cả chục gói khác. Chúng ít khi chứa toàn bộ thư viện (vì số lượng thư viện dùng chung là khá lớn) nên đôi khi xảy ra tình trạng không thể cài đặt do thiếu một gói nào đó (thuộc về một chương trình khác chẳng hạn). Chương trình cài đặt bao giờ cũng kiểm tra xem toàn bộ gói cần thiết đã được cài đặt trước chưa, nếu thiếu một gói nào đó, quá trình cài đặt sẽ dừng lại. Công việc này gọi là “check dependency”.

Chính vì sự ràng buộc đó nên chúng ta mới cần đến những phần mềm hỗ trợ cài đặt. Những phần mềm này sẽ tự động tải về hoặc tìm tất cả những gói có liên quan rồi lần lượt cài đặt chúng theo đúng thứ tự. Nhờ đó mà mọi việc sẽ suôn sẻ.

Vẫn còn nhớ hồi trước mình cài Fedora, cài đặt một phần mềm mãi không được vì không biết thư viện bị thiếu của nó nằm trong file RPM nào :-( !!! Bây giờ thì cài đặt phần mềm đã rất dễ dàng rồi.

3. Sử dụng Add/Remove

Dễ sử dụng và quen thuộc nhất có lẽ là trình Add/Remove sẵn có trong mọi bản Ubuntu. Bạn chọn menu Applications > Add/Remove... để mở trình cài đặt phần mềm dành riêng cho Ubuntu.

C�a sổ trình quản l� cài đặt phần mềm

Bạn có thể dễ dàng tìm kiếm phần mềm mình cần bằng cách nhập từ khoá vào ô Search, hoặc xem danh mục phần mềm theo các hạng mục có sẵn ở khung bên trái. Bên phải cửa sổ là danh sách phần mềm (cùng mức độ phổ biến) và ô nhỏ bên dưới hiển thị thông tin về phần mềm. Cài đặt phần mềm nào chỉ cần đánh dấu vào phần mềm đó rồi nhấn nút Apply ở bên dưới. Mọi thứ sẽ diễn ra thật tuần tự và chính xác :-D .

Chú ý rằng phần mềm cho Ubuntu được chia làm nhiều hạng mục, mặc định sẽ chỉ hiện thị những phần mềm “hoàn toàn tương thích” hoặc “hoàn toàn phù hợp” với Ubuntu. Nhưng bên cạnh đó vấn có rất nhiều phần mềm thuộc hãng thứ ba, hoặc những phần mềm chưa được “xếp hạng”. Bạn nhắp vào mục chọn Show và chọn danh mục tương ứng để xem cho đầy đủ danh sách phần mềm (tốt nhất là chọn “All available applications“).

2. Sử dụng apt-get với cửa sổ dòng lệnh

Dùng dòng lệnh có lẽ thuận tiện hơn vì khi dùng Add/Remove bạn khó có thể cài đặt riêng một gói thay vì cài trọn cả phần mềm. Hơn nữa dùng dòng lệnh cũng dễ dàng thao tác hơn. Chọn menu Applications > Accessories > Terminal để mở cửa sổ dòng lệnh, và từ đó bạn có thể thử những lệnh sau:

sudo apt-get install xyz: lệnh tiến hành tải về và cài đặt gói xyz (sẽ cài thêm cả những gói liên quan nếu cần)

sudo apt-get remove xyz: lệnh gỡ bỏ gói đã cài (có thể sẽ gỡ thêm cả những gói khác nếu thấy không cần đến nữa)

sudo apt-cache search xyz: lệnh tìm kiếm để đưa ra danh sách những gói có từ cần tìm (giống chức năng search trong Add/Remove)

3. Synaptic: cái vỏ giao diện cho apt-get

Nói đúng ra thì synaptic chả liên quan gì mấy đến apt-get, nhưng mà quả thực synaptic giống như việc dùng apt-get mà có thêm giao diện cửa sổ.

Bạn chọn menu System > Administration > Synaptic Package Manager để mở chương trình này. Chú ý có hộp thông báo yêu cầu nhập mật khẩu.

Ca sổ trình quản l cài đặt phần mềm Synaptic

Synaptic khó sử dụng hơn, và cho phép bạn cài đặt những gói phần mềm riêng rẽ. Nói chung nó là công cụ cho những người giàu kinh nghiệm, không hợp với những “tay mơ”.

4. Cài đặt trực tiếp từ file .rpm và .deb

Nếu bạn có sẵn file RPM hoặc DEB ở đâu đó thì thật là phí công và tốn kém nếu lại phải tải phần mềm về. Bạn hoàn toàn có thể cài đặt trực tiếp từ các file đó, miễn là phải đủ các file cấu thành phần mềm. Một điều cũng hết sức quan trong là bạn phải có bản dành cho đúng hệ máy. Ví dụ các file rpm thường dùng cho redhat, opensuse, trong khi file deb thường dùng cho debian và ubuntu. Ngoài ra còn là số phiên bản của phần mềm, sử dụng cho loại máy nào. Ví dụ các phần mềm cho máy intel hay amd 32bit thường có phần “i386″ hay “i586″ trong tên, cho máy 64bit thì trong tên gói phần mềm sẽ có kí hiệu “am64″, cho các máy dùng chip PowerPC thì có kí hiệu “ppc”. Điều này là rất quan trọng vì nếu có gói mà không phù hợp thì bạn cũng cài được.

Để cài file deb trên Ubuntu thì bạn chỉ việc mở file đó ra như một file bình thường khi đang duyệt thư mục trong Nautilus (trình quản lí tập tin trong Gnome), chương trình quản lí file deb sẽ tự chạy:

Trình quản l gói phần mềm

Những gì cần làm chỉ là nhấn chuột vào nút Install mà thôi. Bạn cũng có thể dùng lệnh sudo dpkg -i xyz từ dòng lệnh để cài gói xyz vào hệ thống.

File rpm muốn cài đặt lên ubuntu phải được chuyển đổi sang dạng deb. Nhưng nói chung không nên làm thế vì thường sẽ thiếu tính thương thích. Trên những hệ thống Linux dùng định dạng file rpm bạn có thể cài file bằng lệnh su rpm -i xyz với xyz là tên gói cần cài đặt.

About these ads

From → Ubuntu

26 phản hồi
  1. Hoàng Việt permalink

    Xin chào, chắc bạn cũng dùng Linux cũng được 1 thời gian kha khá rồi, và chắc cũng đã dùng qua một số distro Linux rồi. Mình mới làm quen với Linux được hơn một tháng nay, và cũng đã dùng qua một số phiên bản như Fedora 6, Ubuntu 6.10, 7.04, Hacao 2.12, kubuntu , xubuntu.
    Mình có một vài câu hỏi sau: về cơ bản thì các bản linux ko khác nhau nhiều lắm, nhưng một số người bạn của mình nói rằng FC hỗ trợ cho học tập tốt hơn cụ thể là lập trình C. Rồi một số tài liệu trên mạng nói ra GCC hay cái gì đó là trình biên dịch C tốt nhất … thì xin hỏi là GCC là cái gì, cài đặt ở đâu, và FC tốt hơn hay Ubuntu tốt hơn?

  2. GCC là trình biên dịch C, C++ của GNU, hầu hết các phần mềm trên Linux (và bản thân Linux) cũng được biên dịch với GCC (do tính chất nguồn mở và miễn phí hoàn toàn). Tốt nhất hay không thì không chắc :-) .
    Bản Linux nào cũng hỗ trợ lập trình tốt hết, chỉ có điều những bản như FC hay opensuse,… kèm sẵn công cụ lập trình trong đĩa cài đặt, nếu thích có thể cài đặt được luôn, còn những ubuntu thì nếu muốn dùng thì phải tải từ mạng về rồi mới cài được.
    FC với Ubuntu bản nào cũng tốt, có điều bạn có kết mạng thế nào thôi ;-) !

  3. suntear permalink

    Chào bạn, mình cũng đang dualboot Ubuntu với Vista. Bạn có biết cách cài đặt Beryl trên Ubuntu và đưa Aero lên Ubuntu không. Xem trên mạng thấy bọn nước ngoài làm cool quá. Bạn vào Youtube gõ Beryl thì rõ nhé, cảm ơn bạn trước

  4. Cái bạn thấy là Beryl không phải là Aero đâu, nó chỉ có tính năng giống với Aero của Vista thôi. Bạn xem bài viết về Beryl với Compiz của mình để tham khảo nhé :-) .

  5. phuongko permalink

    cac pro cho minh hoi tai sao minh cai bery xong nhung lai chang thay hieu ung gi ca. Minh da chinh lai theo cac ban nhung ma no van ko duoc nhu y muon .Cac pro co the chi lai cho minh duoc ko? minh moi xai ubuntu nen ko hieu lam

  6. xuantien permalink

    cac bac oi cho em hoi chut cai dat chuong trinh de lap trinh web asp cai dat nhu the nao vay ? mong cac chi dum

  7. Chương trình để thiết kế và hỗ trợ lập trình web thì có, nhưng chương trình để hỗ trợ ASP thì khó. Tại vì ASP là công nghệ đóng của Microsoft nên không được hỗ trợ trên Linux nói chung và Ubuntu nói riêng. Khó nhất là kiếm phần mềm chạy web server cho ASP trên Linux (nghe nói Apache có thể chạy ASP (không phải ASP .NET)). Chính vì vậy nếu lập trình ASP thì bạn nên tiếp tục làm trên hệ thống Windows vì như thế sẽ là thuận tiện và tốt nhất cho mục đích của bạn. Nếu muốn dùng Linux, nên chuyển sang JSP, PHP, hoặc Rails…

  8. xuantien permalink

    vua roi cty minh qua xai hdh nay nen hoi kho cho nguoi su dung nhat la nhung nguoi chua biet ve linux nhieu .vi minh que xai cai nay roi ko o cung chan that do

  9. dinhboson permalink

    Hong dan minh cai may in canon 1120 trong ubuntu 7.04
    Cam on !

  10. heomoi permalink

    Nhà không nối mạng mà cứ phải nhờ trình cài đặt download tự động các depency về thì…

  11. Mình có hướng dẫn cài đặt khi ở nhà không có mạng internet rồi mà. Bạn chỉ cần làm theo là được.

  12. Zoe Joe permalink

    Nho cac ban huong dan minh cai Driver cho may co main 945GZ/CT-M voi !?

  13. manh permalink

    Minh cai xong chuong trinh nhung muon goi chuong trinh do de su dung thi lam the nao?

  14. Bạn nó cụ thể bạn cài phần mềm gì chứ. Thường thì trong menu Application hoặc dùng terminal gõ tên của chương trình bạn cài vào.

  15. Tui moi cai ubuntu 7.10 tu dia CD,va cung moi dung lan dau ve linux, chang nang cap,cai bat cu phan mem gi duoc du vao add-remove,synaptic,terminal go lenh sudo cung chang duoc.Tui vao chon Software Sources de doi server cung chang duoc (hau nhu da chon gan het server,nhan test best server cung nhu khong kong nang cap duoc),co cai total player ma vao cai gstreamer no cung ko cho cai.Mac du tui van dung Firefox luot web ao ao.Ai biet lam on share kinh nghiem Giup Cam on.Dao tren may dien dan,doc tien anh den tien viet cung chang co thay cho nao chi cai do.Ai cung nang cap cai dat binh thuong con minh lam chang duoc.

  16. Cụ thể bạn gặp trục trặc chỗ nào chứ? Vào box Linux của ddth.com tạo 1 thread đi mình sẽ cố gắng trả lời. Có phải
    Giống lỗi mình nên ra trong bài này hay không?
    Bạn thử cài lại 1 lần theo cách mình làm xem?

    http://saylinux.wordpress.com/2007/08/19/l%e1%ba%a7n-d%e1%ba%a7u-s%e1%bb%ad-d%e1%bb%a5ng-ubuntu-710/

  17. Giúp mình vơi permalink

    Mình có câu hỏi ai biết thì giúp mình với.
    Hiện h mình có phần mềm chạy trên MS Access 97.nhưng khi cài trên hệ điều hành thì báo lỗi.Ai có cách giải quyết thì chỉ mình với.

  18. doan permalink

    sao minh cai flash tren ubuntu 10.04 thi toan bao loi, ko cai duoc. Giup minh voi!

  19. dinhloc permalink

    em cai ubutun xong roi ma cai driver ko dc,cai 1 so phan mem ko dc,em cu nhap doi nhu windows ay,nhung cung ko dc,cac a co bit lam sao de cai dc ko hay la do linux bi loi???

  20. hoangthanh permalink

    cho em hoi cac anh co nhung phan men nao cai dat tren ABUNTU de dang hok chi jiup em voi. em xin cam on truoc nhe

  21. toi dung ubuntu duoc mot ngay permalink

    tui dang hoc c# ma van muon dung ubuntu ban cho hoi co phan mem nao ho tro hoc c# ma dung thu khac .net framework khong

  22. nguyen quan permalink

    co cai nao lam dia ghost cho ubuntu khong. Xin huong dan dum./ Cam on

Trackbacks & Pingbacks

  1. Phục hồi ảnh bị xoá với FileExtractor « say Linux!
  2. [Linux] Tham khảo về cấu hình sudo và cài đặt phần mềm | Dang Thanh Binh's Page

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 49 other followers